Koronavirüs hayvanlarda veya insanlarda bulgusuz, hafif soğuk algınlığından ağır hastalığa (SARS) ve akut solunum yolu yetmezliği sendromu kadar farklı belirtilere neden olabilen geniş bir virüs ailesidir.
Koronavirüs Nedir?
İnsanlarda, birkaç koronavirüsün soğuk algınlığından Orta Doğu Solunum Sendromu (MERS) ve Şiddetli Akut Solunum Sendromu (SARS) gibi daha şiddetli hastalıklara kadar solunum yolu enfeksiyonlarına neden olduğu bilinmektedir. Yeni Koronavirüs Hastalığına (COVID-19) SARS-CoV-2 virüsü neden olur.
Koronavirüsler ülkemizde de insanlarda dolaşımda olan HCoV-229E, HCoV-OC43, HCoV-NL63 ve HKU1-CoV alt tipleri ile çoğunlukla soğuk algınlığına sebep olan virüslerdir.
Belirtiler
Belirtisiz olgular olabileceği bildirilmekle birlikte, bunların oranı bilinmemektedir. En çok karşılaşılan belirtiler şunlardır:
Daha şiddetli olgularda zatürre, ağır solunum yetmezliği, böbrek yetmezliği ve ölüm gelişebilmektedir.
Bulaşma
Hasta bireylerin öksürük aksırıkları ile ortama saçılan damlacıkların solunması ile bulaşır. Hastaların solunum parçacıkları ile kirlenmiş yüzeylere dokunulduktan sonra ellerin yıkanmadan yüz, göz, burun veya ağıza götürülmesi ile de virüs alınabileceğinden kirli ellerle göz, burun veya ağıza temas etmek risklidir.
Vakaların %80'i hastalığı hafif geçirmektedir. Vakaların %20'si hastane koşullarında tedavi edilmektedir. Hastalık, genellikle 60 yaş ve üzerindeki kişileri ve kronik ciddi hastalıkları olan insanları daha fazla etkilemektedir.
Korunma Yöntemleri
Akut solunum yolu enfeksiyonlarının genel bulaşma riskini azaltmak için önerilen temel ilkeler:
COVID-19 Tanı Testleri
Erken tanı tedavi için çok önemlidir. Şüpheli temas sonrası 5-7. günlerde test yapılması önerilmektedir.
Mevcut Testler
PCR
Virüsün varlığını tespit eder
SARS-CoV-2 IgG
Geçirilmiş enfeksiyonu gösterir
SARS-CoV-2 IgM
Akut enfeksiyonu gösterir
Anti SARS-CoV-2 S
Spike protein antikorları
COVID-19 IGG/M
Kombine antikor testi
Takip Testleri
COVID-19 geçiren hastalarda durumu takip etmek için bakılan testler:
Sedimentasyon
İnflamasyonu gösterir
Hemogram
Kan hücre sayımı
Ferritin
Demir deposu ve inflamasyon
D-Dimer
Pıhtılaşma belirteci
CRP
C-reaktif protein (inflamasyon)
Tedavi ve Aşılama
COVID-19 tedavisi için ilaç ve aşı çalışmaları devam ediyor. Hastalığın farklı aşamalarında farklı ilaçlar kullanılıyor.
Hafif Hastalıklar
İyileşme süresi yaklaşık 2 hafta
Şiddetli Hastalıklar
İyileşme süresi 3-6 hafta
Aşılama
Türkiye'de BioNTech® (mRNA) aşısı ve Sinovac Coronavac (İnaktive Virüs) aşısı rutin aşılama programında aktif olarak kullanılmaktadır.
Önemli: Aşılar enfeksiyonu %100 önlemediğinden, aşılı kişiler de enfekte olabilir. Bu nedenle maske, sosyal mesafe ve el hijyeni kuralları önemlidir.
.png)